Ticaret hukuku, dinamik yapısı gereği sürekli gelişim ve değişim halinde olan bir hukuk dalıdır. Özellikle dijitalleşmenin hız kazanması, küresel ticaretin yaygınlaşması ve iş modellerindeki dönüşümler, mevzuatın bu değişimlere ayak uydurmasını zorunlu kılmaktadır. Son dönemde Türk hukuk sisteminde, başta şirketler hukuku ve ticari işlemler olmak üzere pek çok alanda önemli düzenlemeler ve yargısal içtihat değişiklikleri yaşanmıştır. Bu makalede, ticaret hukuku alanındaki güncel gelişmeler, şirket ortaklık ilişkileri ve ticari işlemlere etkileri çerçevesinde profesyonel bir bakış açısıyla ele alınacaktır.
Şirketler Hukukunda Dijital Dönüşüm ve Elektronik İşlemler
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) uygulanmasına yönelik olarak, şirketlerin dijital ortamda gerçekleştirdiği iş ve işlemlerin hukuki niteliği önemli bir gündem oluşturmaktadır. Özellikle pandemi sonrası yaygınlaşan uzaktan genel kurul toplantıları, elektronik imza ile yönetim kurulu kararları ve şirket evraklarının elektronik ortamda saklanması gibi uygulamalar, mevzuat ve uygulama açısından yeni standartlar getirmiştir. Yargıtay, son dönem kararlarında, TTK’nın 1527. maddesi uyarınca elektronik ortamda yapılan genel kurul toplantılarının geçerlilik şartlarını sıkı bir şekilde denetlemekte, toplantı tutanağı ve kararların usulüne uygun şekilde düzenlenmesinin kurumsal yönetim ilkeleri açısından hayati önem taşıdığını vurgulamaktadır. Bu gelişmeler, şirketlerin iç denetim ve uyum süreçlerini gözden geçirmelerini gerektiren önemli bir alan olarak öne çıkmaktadır.
Ortaklık İlişkilerinde Azınlık Hakları ve Yeni Koruma Mekanizmaları
Şirketler hukukunda bir diğer güncel tartışma konusu, azınlık hissedarların korunmasına yönelik gelişmelerdir. TTK, özellikle sermaye şirketlerinde azınlık haklarını güçlendiren düzenlemeler içermekle birlikte, uygulamada bu hakların etkin kullanımına ilişkin sorunlar devam etmektedir. Son yıllarda Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun önemli kararları, örneğin, çoğunluk hissedarların kötü niyetli veya şirket menfaatine aykırı kararlarına karşı azınlığın sahip olduğu dava haklarının kapsamını genişletmiştir. Ayrıca, şirket değerlemesi ve pay bedelinin tespiti konusundaki uyuşmazlıklar, uzman atanması süreçlerindeki usuli standartların yükseltilmesi ile daha şeffaf bir hale getirilmeye çalışılmaktadır. Bu durum, hem çoğunluk hem de azınlık ortakların, şirket sözleşmelerini ve iç yönergelerini, olası uyuşmazlıkları önleyici ve hakları netleştirici şekilde gözden geçirmelerini gerekli kılmaktadır.
Ticari İşlemlerde Sözleşme Hukuku ve Dijital Sözleşmeler
Ticari işlemlerin kalbini oluşturan sözleşmeler, günümüzde giderek daha karmaşık ve çok boyutlu hale gelmiştir. E-ticaretin yaygınlaşmasıyla birlikte, tüketici ile işletme arasındaki standart sözleşmelerin yanı sıra, işletmeden işletmeye (B2B) yapılan dijital sözleşmeler de önem kazanmıştır. Türk Borçlar Kanunu ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde, haksız şart içeren sözleşme maddelerinin denetimi sıkılaştırılmıştır. Öte yandan, akıllı sözleşmeler (smart contracts) ve blokzincir teknolojisi ile desteklenen ticari işlemler, henüz Türk hukukunda özel bir düzenlemeye tabi olmamakla birlikte, doktrin ve sosyal medya platformlarındaki profesyonel tartışmaların ana konularından birini oluşturmaktadır. Bu tür işlemlerde, ispat, sorumluluk ve uygulanacak hukuk gibi temel meselelerin önceden netleştirilmesi, ileride doğabilecek hukuki risklerin yönetimi açısından kritik öneme sahiptir.
İflas ve Yeniden Yapılandırma Hukukundaki Reformlar
Ekonomik dalgalanmaların ticari hayata etkisi, iflas ve konkordato kurumlarının daha etkin ve hızlı işlemesi ihtiyacını doğurmuştur. 7101 sayılı Kanun ile getirilen “İflasın Önlenmesi Amacıyla Yeniden Yapılandırma” kurumu, finansal sıkıntıya düşen şirketlere erken müdahale imkanı tanıyan önemli bir yenilik olmuştur. Bu süreç, alacaklılar ile borçlu arasında mahkeme gözetiminde bir anlaşma sağlanmasını ve şirketin faaliyetlerine devam ederek borçlarını sürdürülebilir bir plan dahilinde ödemesini amaçlamaktadır. Uygulamada, bu sürecin başarıyla tamamlanabilmesi için şeffaf bir mali durum analizi, gerçekçi bir yeniden yapılandırma planı ve alacaklılarla etkin iletişim büyük önem taşımaktadır. Yargıtay, bu yeni süreçle ilgili henüz yerleşik bir içtihat oluşturma aşamasında olmakla birlikte, sürecin amacına uygun ve hukuki güvenceler çerçevesinde yürütülmesi gerektiğine dair ilkeler ortaya koymaktadır.
Sosyal Medya ve Ticari İtibarın Korunması
Güncel sosyal medya tartışmalarında sıklıkla karşılaşılan bir diğer konu, şirketlerin ve ticari itibarlarının dijital platformlarda korunmasıdır. Rekabet hukuku ihlalleri, haksız rekabet eylemleri (TTK m. 54 vd.) ve kişilik haklarına saldırılar, sosyal medya üzerinden hızla yayılabilmekte ve geri dönülmesi zor zararlara yol açabilmektedir. Bu bağlamda, hukuki süreçlerin yanı sıra, şirketlerin kriz iletişimi ve dijital risk yönetimi protokollerini geliştirmeleri de bir zorunluluk haline gelmiştir. İlgili içeriklerin hukuka aykırılığının tespiti ve kaldırılması için başvurulabilecek yasal yolların (Bilişim Kanunu, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) etkin şekilde kullanılması, profesyonel hukuki danışmanlık gerektiren bir süreçtir.
Sonuç ve Değerlendirme
Ticaret hukuku alanındaki güncel gelişmeler, şirketleri ve ticari işletmeleri sürekli bir uyum ve öğrenme sürecine davet etmektedir. Dijitalleşme, azınlık haklarının korunması, yeniden yapılandırma mekanizmaları ve dijital platformlardan kaynaklanan riskler, modern ticaret hukukunun öncelikli gündem maddelerini oluşturmaktadır. Bu dinamik ortamda, şirketlerin ve yatırımcıların, mevzuat değişikliklerini ve Yargıtay içtihatlarını yakından takip etmeleri, şirket sözleşmelerini ve iç düzenlemelerini gözden geçirmeleri ve karmaşık ticari işlemler öncesinde profesyonel hukuki danışmanlık almaları büyük önem taşımaktadır. Hukuki süreçlerde doğru rehberlik, ancak mevzuata tam uyum, şeffaflık ve etik ilkelere bağlılık çerçevesinde sağlanabilir. Ticaret hukukunun bu yenilikçi ve uyum sağlayıcı yapısı, hem piyasa güvenliğini hem de sürdürülebilir ekonomik büyümeyi destekleyecek şekilde evrimine devam etmektedir.