Giriş



Aile hukuku, toplumun en temel yapı taşı olan aile kurumunun kuruluşu, işleyişi ve sona ermesine ilişkin hukuki ilişkileri düzenleyen bir disiplindir. Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) başlangıcından itibaren geniş bir yer ayırdığı bu alan, son yıllarda gerek yargısal içtihatlarla gerekse toplumsal dönüşümlerle sürekli bir gelişim halindedir. Özellikle boşanma, velayet, nafaka ve evlilik sözleşmeleri konularında kamuoyunun ve sosyal medyanın yakından takip ettiği güncel tartışmalar, mevzuatın yorumlanmasında yeni yaklaşımları da beraberinde getirmektedir. Bu makalede, Türk hukuku çerçevesinde aile hukukundaki güncel gelişmeler ele alınacak, özellikle gündemdeki boşanma sebepleri, velayet düzenlemeleri, nafaka türlerine ilişkin tartışmalar ve evlilik sözleşmelerinin önemi üzerinde durulacaktır.



1. Boşanmada Güncel Gelişmeler ve Uygulama Sorunları



Türk hukukunda boşanma, TMK’nın 161 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Genel boşanma sebebi olarak “evlilik birliğinin temelinden sarsılması” (TMK m.166/1) en sık başvurulan nedendir. Son yıllarda Yargıtay, evlilik birliğinin sarsılması halinde kusur araştırmasının derinleştirilmesi yerine, tarafların ortak iradesine ve evliliğin fiilen sona ermiş olmasına daha fazla önem vermeye başlamıştır. Özellikle sosyal medyada sıkça tartışılan bir konu, “haksız fiil” niteliğindeki sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışların boşanma davasında doğrudan kusur olarak değerlendirilip tazminat taleplerine dayanak oluşturmasıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2023 tarihli bir kararında, eşlerden birinin sosyal medya üzerinden üçüncü kişilerle kurduğu duygusal ilişkinin, evlilik birliğini sarsan ve kusur teşkil eden bir fiil olduğu kabul edilmiştir. Bu tür kararlar, günümüzde dijital delillerin boşanma davalarındaki önemini artırmıştır.



Ayrıca, anlaşmalı boşanma (TMK m.166/3) pratiği de giderek yaygınlaşmaktadır. Tarafların en az bir yıl sürmüş bir evlilik sonrasında, belirli koşulları sağlayarak ve protokol düzenleyerek boşanmaları mümkündür. Ancak son dönemde, anlaşmalı boşanma protokollerinin özellikle velayet ve nafaka konularında “kamu düzeni”ne aykırılık oluşturup oluşturmayacağı tartışılmaktadır. Yargıtay, çocuğun üstün yararına aykırı düzenlemeler içeren protokollerin onaylanmayacağı yönünde istikrarlı kararlar vermektedir.



2. Velayet ve Kişisel İlişki Düzenlemelerinde Yeni Eğilimler



Velayet, boşanma davalarının en hassas boyutlarından biridir. TMK m.336 ve devamı, çocuğun yararını temel ilke olarak belirlemiştir. Günümüzde Yargıtay, velayetin düzenlenmesinde çocuğun görüşüne daha fazla önem vermekte ve psikolojik-sosyolojik raporlara dayalı uzman incelemelerini zorunlu tutmaktadır. Özellikle 2023-2024 yıllarında verilen bazı kararlarda, “ortak velayet” kavramına ilişkin tartışmalar dikkat çekicidir. Türk hukukunda ortak velayet, yalnızca tarafların anlaşması halinde mümkünken, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2024 tarihli bir kararında, velayetin çocuğun yararına uygun olması koşuluyla, ana ve babanın her ikisine de verilebileceği yönünde bir yoruma gidilmiştir. Bu karar, sosyal medyada “ortak velayet dönemi” başlıklarıyla geniş yankı uyandırmış, ancak uygulamada bu kararın emsal teşkil etmesi için Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun içtihadına ihtiyaç duyulmaktadır.



Kişisel ilişki düzenlemelerinde de çocuğun eğitim, sağlık ve gelişim süreci göz önünde bulundurulmaktadır. Pandemi sonrası dönemde, uzaktan eğitim ve dijital iletişim araçlarının velayet ve kişisel ilişki kararlarında dikkate alınması gerektiği yönünde Yargıtay kararları bulunmaktadır. Örneğin, bir kararda çocuğun babasıyla hafta sonu görüşmesinin yanı sıra, hafta içi belirli günlerde video görüşmesi yapmasına izin verilmesi, “çocuğun duygusal bağının sürekliliği” gerekçesiyle onanmıştır.



3. Nafaka Türleri ve Güncel Tartışmalar



Nafaka, boşanma sonrası maddi yardım mekanizması olup; yoksulluk nafakası (TMK m.175), iştirak nafakası (TMK m.182) ve tedbir nafakası (TMK m.169) olmak üzere üç ana türe ayrılır. Güncel tartışmaların odağında “yoksulluk nafakasının süresiz olup olmadığı” sorusu yer almaktadır. Yargıtay, yoksulluk nafakasının süresiz olarak bağlanabileceğini, ancak nafaka yükümlüsünün koşullarında değişiklik olması (örneğin yeniden evlenme, ekonomik durumunun bozulması) halinde nafakanın değiştirilmesi veya kaldırılması talebinin mahkemece değerlendirilebileceğini belirtmektedir. 2024 yılında TBMM gündemine gelen “nafakada süre sınırı” önerileri, sosyal medyada yoğun tartışmalara yol açmış; ancak henüz yasal bir düzenleme yapılmamıştır.



İştirak nafakası ise çocuğun eğitim, sağlık ve yaşam giderlerine katkı amacı taşır. Yargıtay’ın son dönemdeki kararlarına göre, çocuğun spor, sanat gibi sosyal faaliyet giderleri de iştirak nafakası kapsamında değerlendirilmektedir. Ayrıca nafaka miktarının belirlenmesinde, gelir durumunun yanı sıra çocuğun özel ihtiyaçları da dikkate alınmaktadır. Örneğin, özel eğitim gereksinimi olan bir çocuk için belirlenen iştirak nafakası, Yargıtay tarafından “çocuğun yararı” ilkesi gereği artırılabilmektedir.



4. Evlilik Sözleşmeleri ve Mal Rejimi Seçenekleri



TMK’nın 202 ve devamı maddeleri, eşlerin evlenmeden önce veya sonra yapacakları evlilik sözleşmeleriyle mal rejimini seçebilmelerine olanak tanır. Yasal mal rejimi “edinilmiş mallara katılma rejimi” (TMK m.218) olup, boşanma halinde eşlerin evlilik süresince edindikleri malların paylaşımını düzenler. Güncel gelişmeler arasında, özellikle “mal ayrılığı” rejiminin daha sık tercih edilmeye başlaması dikkat çekicidir. Bunun nedeni, girişimciler ve serbest çalışanlar arasında işletme borçlarından ve risklerden korunma ihtiyacının artmasıdır. Yargıtay, evlilik sözleşmelerinin geçerliliğini noter onayına tabi tutmuş ve eksik noter onayının sözleşmeyi geçersiz kılacağını vurgulamıştır.



Sosyal medyada sıkça tartışılan bir diğer konu, “dijital varlıkların” (kripto para, sosyal medya hesapları, telif hakları) mal rejimi kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceğidir. Yargıtay, henüz bu konuda net bir içtihat oluşturmamakla birlikte, dijital varlıkların maddi bir değer taşıması halinde edinilmiş mal sayılabileceği yönünde ilk işaretleri vermektedir. Bu alanın ilerleyen yıllarda daha fazla hukuki düzenlemeye ihtiyaç duyacağı açıktır.



Sonuç ve Öneriler



Aile hukuku, toplumsal değerlerle hukuki normların kesiştiği dinamik bir alandır. Güncel gelişmeler, özellikle boşanma sebeplerinin yorumlanması, velayet düzenlemelerinde çocuğun yararının ön planda tutulması ve nafaka sisteminin esnekliği yönünde ilerlemektedir. Sosyal medyanın bu konulara olan ilgisi, kamuoyunun hukuki okuryazarlığını artırmakla birlikte, bazen yanlış yönlendirmelere de yol açabilmektedir. Bu nedenle, aile hukuku kaynaklı uyuşmazlıklarda, güncel mevzuat ve Yargıtay içtihatlarına hakim, deneyimli hukukçulardan profesyonel hukuki danışmanlık alınması büyük önem taşımaktadır. Hukuki süreçlerde yanınızda yer alan bir uzman, mevzuat çerçevesinde hukuki haklarınızı korumanıza, yasal süreçlerde rehberlik edilmesine ve u