Kayyum Atama Süreçlerinde Şirket Yönetiminde En Sık Karşılaştığımız 7 Usul Hatası

Son dönemde fon kaynaklı soruşturmalar kapsamında şirketlere kayyum atanması ve malvarlığına el konulması gündeme geldiğinde, büromuza gelen dosyalarda ilk dikkatimizi çeken şey maddi uyuşmazlığın kendisi değil, sürecin usul tarafında biriken hatalar oluyor. Kayyum atama kararı verilmesiyle birlikte şirket yönetimi fiilen el değiştiriyor; ancak bu el değiştirmenin hukuki altyapısı çoğu dosyada baştan savma kurulmuş oluyor. Uygulamada tanık olduğumuz yedi usul hatasını, dosya akışı içinde karşımıza çıktığı sırayla aktarmak istiyoruz.

1. Kayyum Atama Kararının Dayanağının Şirket Yönetimine Açıkça Yansıtılmaması

Kayyum atama kararlarında en sık gördüğümüz eksiklik, kararın hangi somut olguya dayandığının şirket yönetim organına ve pay sahiplerine anlaşılır biçimde iletilmemesi. Uygulamada karar şirkete tebliğ edilirken genellikle yalnızca sonuç kısmı öne çıkarılıyor; gerekçe ya eksik ya da genel ifadelerle geçiştiriliyor. Bu durum, şirketin itiraz hakkını kullanırken hangi olguya cevap vereceğini bilememesine yol açıyor. Dosyalarımızda itiraz dilekçesini hazırlarken sık sık "kararın gerekçesine ulaşamadık" noktasında takılıyoruz; bu da süreci baştan geciktiriyor.

2. Yönetim Kurulu ve Genel Kurul Yetkilerinin Devredilip Devredilmediğinin Belirsiz Bırakılması

Kayyum atandığında hangi kararların kayyum tarafından, hangilerinin şirket organlarınca alınacağı sınırı çoğu dosyada net çizilmiyor. Özellikle limited şirketlerde müdürlerin yetkilerinin tamamen mi kaldırıldığı, yoksa yalnızca belirli işlemler için mi kısıtlandığı belirsiz kalıyor. Bu belirsizlik, banka nezdinde hesap hareketleri, ticari defter kayıtları ve imza yetkisi konularında pratikte ciddi tıkanmalara neden oluyor. Bir dosyada şirketin olağan ticari işlemleri için dahi her seferinde ayrıca onay alınması gerektiği yönünde bir uygulama oluşmuştu; bu da şirketin günlük işleyişini fiilen durdurmuştu.

3. Pay Sahipliği ve Ortaklık Haklarının Askıya Alınmasında Ölçüsüzlük

Malvarlığına el koyma ve kayyum atama, pay sahipliği haklarının kendiliğinden ortadan kalkması anlamına gelmiyor. Buna karşın uygulamada genel kurula katılma, bilgi alma, oy kullanma gibi hakların fiilen kullanılamaz hale geldiği durumlarla karşılaşıyoruz. Özellikle azınlık pay sahiplerinin genel kurul toplantılarına çağrılmadığı veya çağrılsa bile karar nisabının kayyumun fiili kontrolü altında oluştuğu dosyalarda, ortaklık haklarının korunması ayrı bir başvuru konusu haline geliyor. Bu noktada şirket sözleşmesindeki özel hükümlerin kayyum atama sürecinde göz ardı edilmesi, sonradan ciddi usul tartışmalarına kapı açıyor.

4. Ticari Defter ve Kayıtların Tesliminde Usulün Atlanması

Kayyumun göreve başlamasıyla birlikte ticari defterlerin, belgelerin ve elektronik kayıtların teslimi kritik bir adım. Uygulamada bu teslimin tutanaksız, imza karşılığı olmadan veya kısmi şekilde yapıldığına tanık oluyoruz. Sonradan "şu defter hiç teslim edilmedi" veya "şu belge sonradan eklendi" tartışması çıktığında, teslim anındaki usul eksikliği dosyanın en zayıf noktası haline geliyor. Büromuzda bu tür dosyalarda ilk iş olarak teslim tutanağının varlığını ve içeriğini kontrol ediyoruz; tutanak yoksa kayıtların bütünlüğü konusunda ciddi bir savunma boşluğu doğuyor.

5. Üçüncü Kişilerle Mevcut Sözleşmelere Müdahalede Yetki Sınırının Aşılması

Kayyum atanan şirketin taraf olduğu ticari sözleşmelerde, karşı tarafın hakları bakımından süreç çoğu zaman öngörülemez hale geliyor. Uygulamada kayyumun mevcut sözleşmeleri tek taraflı feshettiği veya ağır koşullarla yeniden müzakereye açtığı durumlarla karşılaşıyoruz. Oysa kayyumun yetkisi, şirketin malvarlığını korumakla sınırlı bir görev alanı; ticari ilişkilerin tümünü yeniden kurgulama yetkisi değil. Karşı tarafta yer alan müvekkillerimizde en sık gördüğümüz hata ise, bu müdahalelere karşı süresi içinde itiraz etmek yerine ticari ilişkiyi sürdürme eğilimi göstermeleri. Bu eğilim, sonradan doğan zararların ispatını zorlaştırıyor.

6. İtiraz ve Başvuru Sürelerinin Kaçırılması

Kayyum atama kararına karşı başvuru yolları ve süreleri, dosyanın en teknik ve en çok hata yapılan kısmı. Uygulamada şirket yönetiminin önce "kayyumla anlaşma" yolunu denemesi, bu arada yasal sürelerin geçmesi ve sonradan itiraz imkânının daralması sık rastladığımız bir tablo. Özellikle kararın tebliğ tarihi ile fiili uygulama tarihinin farklı olması, süre başlangıcı konusunda tereddüt yaratıyor. Büromuzda bu tür dosyalarda önce tebliğ belgesini, ardından fiili el koyma tutanağını ayrı ayrı inceliyoruz; çünkü sürenin hangi tarihten işlediği, başvurunun kaderini doğrudan belirliyor.

7. Kayyum Raporlarının Denetlenebilir Olmaması ve Bilgi Akışının Kopması

Kayyumun görev süresi boyunca sunduğu raporlar, şirketin mali durumu ve yönetim kararları hakkında tek bilgi kaynağı haline geliyor. Uygulamada bu raporların denetime elverişli olmadığı, eklerinin eksik olduğu veya pay sahipleriyle paylaşılmadığı durumlarla karşılaşıyoruz. Bilgi akışı koptuğunda, şirketin ticari itibarı ve kredi ilişkileri de olumsuz etkileniyor; zira bankalar ve ticari karşı taraflar, kayyum döneminde şirketin durumu hakkında sağlıklı bilgi alamıyor. Bu kopukluk, kayyum görevinin sona ermesinden sonra bile şirketin toparlanmasını geciktiren bir usul sorunu olarak karşımıza çıkıyor.

Uygulamada Ne Yapıyoruz

Bu yedi başlık, tek tek bakıldığında küçük usul ayrıntıları gibi görünse de dosya bütününde birleştiğinde şirketin yönetim kapasitesini fiilen daraltıyor. Büromuzda kayyum atama sürecine dahil olan dosyalarda önce kararın ve tebliğin belgelenmesini, ardından yetki sınırlarının yazılı olarak netleştirilmesini, son olarak da ticari defter ve belge tesliminin tutanakla güvence altına alınmasını öncelikli adımlar olarak ele alıyoruz. Pay sahiplerinin ortaklık haklarının korunması ve itiraz sürelerinin kaçırılmaması ise sürecin başından itibaren ayrı bir takvimle izlenmesi gereken başlıklar. Kayyum atama süreçlerinde usulün baştan doğru kurulması, sonradan doğacak uyuşmazlıkların önemli bir kısmını daha başlangıçta önlüyor.