Büromuzda son iki yılda planlı elektrik kesintisi kaynaklı abone zararları dosyalarında belirgin bir artış gözlemliyoruz. Bu artışın temel nedeni, dağıtım şirketlerinin kesinti duyurularını çoğu zaman yönetmelikte öngörülen asgari süre ve içerik kurallarına uygun yapmaması, abonelerin ise bu usul eksikliğini fark etmeden doğrudan tazminat talebiyle karşı karşıya kalması. Uygulamada en çok zorlandığımız nokta, zararın niteliği ile sorumluluğun adresi arasındaki ayrımın dosya açılışında netleştirilmemesi oluyor. Bu yazıda, kalemimizde fiilen görülen süreci, tipik hataları ve kurum/mahkeme pratiğinde öne çıkan noktaları paylaşıyoruz.

Kesintinin "planlı" niteliğinin ispatı ilk eşik

Abone zararının tazmini talebinde ilk soru, kesintinin gerçekten planlı olup olmadığı. Uygulamada dağıtım şirketleri çoğu zaman kesintiyi "arıza" olarak nitelendirerek mücbir sebep savunmasına yöneliyor. Bizim dosyalarımızda izlediğimiz yöntem, kesinti duyurusunun yayımlandığı kanalların (şirket internet sitesi, sosyal medya hesapları, yazılı bildirim, çağrı merkezi kayıtları) tarih ve saat bilgisiyle birlikte tespiti. Planlı kesintide Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği çerçevesinde öngörülen bildirim yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği, dosyanın kaderini belirliyor. Bildirim süresi ve şekli tutulmamışsa, şirketin "planlı kesinti" savunması zayıflıyor; bu durumda hizmet kusuru değerlendirmesi farklı bir zemine kayıyor.

Burada sık yapılan hata, müvekkilin kesinti saatini yalnızca kendi beyanıyla ortaya koymaya çalışması. Oysa tedarikçi fatura dönemi tüketim verileri, akıllı sayaç kayıtları ve varsa işyeri giriş-çıkış kayıtları kesinti saatini dolaylı olarak doğrulayabiliyor. Kesinti anını belgeleyen en güçlü delil, çoğu zaman komşu abonelerin aynı saatte yaşadığı kesintiyi gösteren ortak başvurular ya da çağrı merkezine yapılan şikâyet kayıtları oluyor.

Zararın türüne göre sorumluluğun adresi değişiyor

Uygulamada en kritik ayrım, zararın hangi hukuki ilişkiden doğduğu. Abone ile tedarikçi arasındaki ilişki abonelik sözleşmesine dayanıyor; dağıtım şirketiyle olan ilişki ise kamu hizmeti niteliğindeki dağıtım faaliyetinden kaynaklanıyor. Büromuzda bir dosyada her iki tarafı da hasım göstererek ilerlemeyi tercih ediyoruz; ancak dava dilekçesinde talebin hangi ilişkiye dayandığını net biçimde ayırmadığımızda, mahkeme pasif husumet itirazını haklı bulabiliyor. Özellikle soğuk zincir ürünü bozulan bir işyeri, üretim duran bir atölye veya sunucu kesintisiyle veri kaybı yaşayan bir ofis dosyasında bu ayrımın dilekçede açıkça kurulması gerekiyor.

Tazminat kalemlerinde sık gördüğümüz hata, zararın somut belgeye bağlanmaması. Bozulan ürün için stok kaydı, alım faturası ve imha tutanağı; üretim durması için sipariş sözleşmeleri ve ceza-i şart kayıtları; veri kaybı için yedekleme politikası ve kurtarma masrafı belgeleri olmadan ilerleyen dosyalarda mahkeme, zararı çoğu zaman varsayıma dayalı bularak reddediyor ya da çok sınırlı bir tutarla sınırlı tutuyor. Müvekkillerin büyük bölümü kesinti sonrası ilk günlerde fotoğraf dışında belge toplamıyor; bu eksiklik dosya açıldığında telafi edilemiyor.

İdari başvuru ve dava yolunun sırası

Dağıtım şirketine yapılan yazılı başvurunun ardından tüketici hakem heyeti ya da tüketici mahkemesi yolu gündeme gelebiliyor; ancak zararın kamu hizmeti kusurundan kaynaklandığı iddiası varsa idari yargı yolu da tartışılıyor. Uygulamada en sık karşılaştığımız usul hatası, başvuru süresinin kaçırılması. Müvekkiller kesintiden haftalar sonra büromuza geldiğinde, şirkete yapılan ilk yazılı başvurunun tarihi çoğu zaman belgelenemiyor; çağrı merkezi kayıtları ise kısa süreli saklanıyor. Bu nedenle kesinti sonrası ilk hafta içinde noter kanalıyla veya iadeli taahhütlü yazıyla başvuru yapılmasını, dosyaya bu belgenin eklenmesini öneriyoruz.

Bir diğer tipik hata, başvuruda talep sonucunun belirsiz bırakılması. "Uğradığım zararın tazmini" biçimindeki genel ifade, hem dağıtım şirketinin hem de hakem heyetinin dosyayı incelemesini zorlaştırıyor. Kalemimizde başvuru dilekçesini kalem kalem zarar dökümüyle hazırlıyoruz: bozulan ürün bedeli, kurtarma masrafı, kira kaybı gibi kalemler ayrı ayrı ve belge referansıyla gösteriliyor. Bu yaklaşım, dosyanın seyrini belirgin biçimde değiştiriyor.

Mahkeme ve kurum pratiğinde öne çıkan noktalar

Uygulamada gördüğümüz kadarıyla mahkemeler, planlı kesinti iddiasında öncelikle bildirim yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediğine bakıyor. Bildirim usulüne uygun yapılmışsa, zararın kaçınılmazlığı ve abonenin tedbir alma imkânı değerlendiriliyor. Bu noktada müvekkilin kesinti öncesi tedbir alıp almadığı (jeneratör, kesintisiz güç kaynağı, soğuk zincir yedeği) dosyada tartışılıyor. Tedbir alınmamış olması tek başına talebi düşürmüyor; ancak zararın kapsamını ve müterafik kusur değerlendirmesini etkiliyor.

Bilirkişi incelemesinde sık yaşadığımız sorun, zararın kesintiyle illiyet bağının kurulması. Bilirkişi, bozulan ürünün kesinti saatinde mi yoksa başka bir nedenle mi bozulduğunu ayırt etmekte zorlanıyor; bu nedenle dosyaya ürünün saklama koşulları, kesinti öncesi ve sonrası sıcaklık kayıtları gibi teknik verileri erkenden eklemek gerekiyor. Bu belgeler olmadan bilirkişi raporu çoğu zaman "kesin tespit yapılamadı" sonucuyla dönüyor ve dosya uzuyor.

Sonuç olarak ne yapmalı

Planlı elektrik kesintisi kaynaklı zararlarda başarı, kesinti anından itibaren doğru belge toplamaya bağlı. Kesinti duyurusunun ekran görüntüsünü tarih damgasıyla almak, şirkete kısa sürede yazılı başvuru yapmak, zararı kalem kalem belgeye bağlamak ve talebin dayandığı hukuki ilişkiyi dilekçede net ayırmak, dosyanın seyrini belirleyen dört adım olarak öne çıkıyor. Büromuzda bu tür dosyalarda önce usul zeminini sağlamlaştırıp ardından zararın ispatına geçiyoruz; aksi sıra, en güçlü zarar iddiasını bile usul engeline takıyor.