Soruşturma Aşamasında Şüpheli Savunması Hazırlarken Dikkat Ettiğimiz Hususlar

Soruşturma evresi, ceza muhakemesinin görünmeyen ama sonuçları en ağır olan aşamasıdır. Büromuzda dosya takibinde yıllardır gördüğümüz şu: Müvekkillerin çoğu, ifade verme anına kadar geçen süreci "bir şey olmaz, anlatırım çıkarım" diye düşünüyor. Oysa soruşturma aşamasında kurulan cümlenin, verilmeyen savunmanın, hatta dilekçede kullanılmayan bir ibarenin ileride nasıl bir yük oluşturacağını ancak dosya kapsamını bütünüyle gördükten sonra anlıyoruz. Bu yazıda, şüpheli savunması hazırlarken büromuzda uyguladığımız pratik yöntemleri ve süreçte sık karşılaştığımız tipik hataları paylaşacağız.

Dosyaya Erişim Ve İlk Stratejik Karar

CMK m. 153/1 uyarınca müdafi, soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve belgelerden örnek alabilir. Ancak uygulamada bu yetkinin kullanılması, her dosyada aynı kolaylıkta olmuyor. Özellikle kolluk aşamasında tutulan tutanaklara erişim, bazen "soruşturmanın selameti" gerekçesiyle savcılık kararına bağlanıyor. Bu durumda, dosyaya erişim kısıtlanmışsa bunu kabul etmek yerine CMK m. 153/2'deki "soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek" somut gerekçenin varlığını aramak ve gecikmeksizin itiraz yolunu işletmek gerekiyor. Büromuzda, kısıtlama kararının yazılı olarak tebliğ edilmemesi hâlinde dahi tutanağa geçirtilmesini sağlayıp üst dereceli mahkemeye itiraz ediyoruz. Bu, yalnızca dosyaya erişim hakkının korunması değil; aynı zamanda soruşturmanın yönünü belirleyen kritik bir süreç.

Dosyaya erişim sağlandıktan sonra yaptığımız ilk iş, hukuki nitelendirmeyi ve mevcut delilleri bir bütün olarak analiz etmek. Birçok dosyada savunmanın kaderini, soruşturma başlangıcındaki suç vasıflandırması belirliyor. Örneğin "tehdit" olarak başlayan bir soruşturmanın ifade sonrasında "yağma"ya dönüşmesi, müvekkilin söylemlerinin yanlış aktarılmasından kaynaklanabiliyor. Bu yüzden müvekkile ifade öncesinde yalnızca "doğruyu söyle" demek yerine, olayı hukuki unsurlara göre yeniden kurgulamasını ve eksik bıraktığı noktaları birlikte tespit etmemiz gerektiğini anlatıyoruz.

İfade Öncesi Hazırlık Ve Müvekkil Yönetimi

Soruşturma aşamasında savunmanın en kritik bileşeni, müvekkilin ifadeye girmeden önce haklarını gerçekten anlamış olmasıdır. Susma hakkı CMK m. 147/1-e'de açıkça düzenlenmiş olmasına rağmen, uygulamada müvekkillerin bu hakkı "suçluluk işareti" olarak algıladığını görüyoruz. "Bir şey söylemezsem üstüme kalır" endişesi, bilinçsizce yapılan açıklamalarla dosyanın aleyhe dönmesine neden olabilir.

Büromuzda ifade öncesi yaptığımız hazırlığın temel adımları şunlar:

  • Olayın kronolojisini müvekkilden bağımsız olarak, mevcut delillerle yeniden kurgulamak;
  • Hukuki nitelendirmeye göre hangi olguların cezayı ağırlaştıracağını, hangilerinin savunma açısından işlevsel olduğunu birlikte netleştirmek;
  • Müvekkilin ifade sırasında kullanacağı dili bastırmadan ama hukuki sonuç doğuracak ifadelerden kaçınmasını sağlamak;
  • Özellikle "pişmanım" türünden genel beyanların, suçun unsurlarını kabul anlamına gelebileceğini müvekkile somut örneklerle açıklamak.

Bir dosyada müvekkilimiz, hakkındaki dolandırıcılık iddiasına karşı "ben de mağdurum, paramı geri alamadım" diyerek uzun bir savunma yapmıştı. Bu savunma, aslında suçun hile unsurunu kabul eder nitelikteydi. Daha sonra soruşturmanın yönünü değiştirebilmek için çok daha zorlu bir süreç yürütmek zorunda kaldık. Bu tür örnekler, ifade öncesi hazırlığın ne kadar hayati olduğunu gösteriyor.

Savunmanın Zamanlaması Ve "Erken Konuşmak" Sorunu

Soruşturma aşamasında savunmanın zamanlaması en az içeriği kadar önemlidir. "Önce sus, sonra avukatla konuş" pratiği her dosyada doğru sonuç vermiyor. Eğer müvekkil hakkında suçsuzluk karinesini destekleyen somut deliller varsa — örneğin HTS kayıtları, kamera görüntüleri, tanık beyanları — bu delillerin soruşturmanın erken aşamasında savcılığa sunulması, takipsizlik kararı ihtimalini ciddi biçimde artırıyor. Ancak bunun tersi durumlarda, soruşturmanın yönü henüz belli değilken yapılan ayrıntılı açıklamalar, savcının olayı yeniden kurgulaması için adeta harita işlevi görebiliyor.

Bu ikilemi